دو سال تلاش برای شکوفایی فرهنگ کتاب‌خوانی

به قلم: عمران حامی

پروژه‌ای که سال‌ها مطالبه عمومی و دغدغه جامعه فرهنگی مازندران بود، حالا با تلاش‌های مستمر مدیریت جدید کتابخانه‌ها ی عمومی استان و حمایت‌های نهادهای ملی و استانی، به نقطه‌ای رسیده که می‌توان آن را «نماد احیای امید فرهنگی» در مازندران دانست.

 سال‌های انتظار و امید تازه

کتابخانه مرکزی ساری از همان روزهای نخست کلنگ‌زنی، چشم‌انداز بزرگی برای ارتقای سرانه مطالعه در مرکز استان ترسیم کرد؛ اما نبود منابع مالی و بی‌توجهی به این طرح، آن را به بن‌بست کشاند. بسیاری از فعالان فرهنگی باور داشتند این پروژه هیچ‌گاه به سرانجام نخواهد رسید. با این حال، تغییر رویکرد مدیریتی در دو سال اخیر همه معادلات گذشته را بر هم زد و امید تازه‌ای به دل جامعه فرهنگی دمید.

 دیپلماسی فرهنگی در عمل

سکینه‌خاتون مهدیان‌پور، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی مازندران، با رویکردی فعال و عمل‌گرایانه نشان داد که مدیریت فرهنگی تنها در چارچوب جلسات و گزارش‌ها معنا پیدا نمی‌کند. او با برقراری ارتباط مستقیم و مؤثر با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، توانست اعتبارات قابل توجهی جذب کند.

همین اعتبارات بود که پروژه متوقف‌مانده را دوباره به حرکت واداشت. بازدید دو باره استاندار مازندران از روند اجرا و حمایت‌های ویژه او نیز به نوعی مهر تأیید بر این مسیر مدیریتی بود.

کارنامه‌ای متفاوت در توسعه کتابخانه‌ها

این تحرک مدیریتی تنها به پروژه مرکزی ساری محدود نماند. در همین مدت کوتاه، بیش از ۱۴ کتابخانه در شهرها و روستاهای مازندران افتتاح شد؛ اقدامی کم‌نظیر که نشان می‌دهد نگاه جدید بر پایه «عملگرایی» بنا شده است. افزون بر آن، تحقق وعده‌های مشخص از جمله راه‌اندازی نخستین کتابخانه سیار استان و افتتاح نخستین «کتابخانه سبز» کشور در ساری، نقطه عطفی در تاریخ کتابخانه‌های مازندران به شمار می‌رود. حتی ایجاد کتابخانه در زندان‌ها نیز نشان‌دهنده توجه به عدالت فرهنگی و دسترسی همگانی به کتاب است.

چالش بزرگ؛ سهم نیم‌درصدی شهرداری‌ها

با وجود همه این دستاوردها، مشکل تأمین مالی همچنان پابرجاست. سهم قانونی نیم‌درصدی شهرداری‌ها که باید به توسعه کتابخانه‌ها اختصاص یابد، در بسیاری از شهرها پرداخت نمی‌شود. شهر ساری با بیشترین بدهی در این زمینه شناخته می‌شود و بسیاری از شهرهای کوچک‌تر نیز تعهدات خود را انجام نداده‌اند. این مسئله موجب شده برخی پروژه‌های آماده بهره‌برداری، همچنان در صف انتظار باقی بمانند. مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان اما با سفرهای میدانی و گفت‌وگوهای رودررو با شهرداران و فرمانداران، سعی دارد این گره دیرینه را بگشاید.

کتابخانه مرکزی؛ در آستانه تحقق یک رؤیا

اکنون مراحل مقدماتی افتتاح کتابخانه مرکزی ساری، از خرید تجهیزات گرفته تا آماده‌سازی منابع کتابی، انجام شده و تنها یک گام تا بهره‌برداری نهایی باقی است. تجربه موفق مدیرکل در عملی کردن وعده‌های پیشین، از جمله کتابخانه سیار، باعث شده امیدها برای تکمیل این پروژه بیش از گذشته تقویت شود. این مجموعه پس از بهره‌برداری می‌تواند به قطب فرهنگی استان و حتی شمال کشور تبدیل شود.

 فراتر از یک ساختمان

کتابخانه مرکزی ساری صرفاً یک ساختمان یا پروژه عمرانی نیست؛ بلکه بستری برای رشد فکری و اجتماعی جامعه است. این کتابخانه می‌تواند به محلی برای گردهمایی فرهنگی، کارگاه‌های آموزشی، نشست‌های تخصصی و تقویت سرمایه اجتماعی بدل شود. کارشناسان بر این باورند که توسعه چنین مراکزی، در کنار افزایش سرانه مطالعه، به ارتقای سطح گفت‌وگوی اجتماعی و فرهنگی در جامعه کمک خواهد کرد.

 سخن آخر

کتابخانه مرکزی ساری امروز دیگر یک آرزوی دوردست نیست، بلکه نمادی از عزم مدیریتی و پیگیری خستگی‌ناپذیر است. تجربه نشان داده که «به عمل کار برآید به سخندانی نیست». این پروژه، اگر به سرانجام برسد، نه تنها نیاز دیرینه مردم ساری، بلکه الگویی برای مدیریت پروژه‌های فرهنگی در سراسر کشور خواهد بود.